Een makkelijk open-source-besturingssysteem voor de smartphone is nodig als alternatief voor Android of iOS

Wanneer het gaat over autonomie op technologiegebied lijkt het erop dat er iets wordt vergeten. Dat is onze afhankelijkheid van Alphabet (Google) en Apple doordat deze bedrijven de besturingssystemen voor smartphones hebben.

We worden steeds afhankelijker van de smartphone. Het kan wel eens gebeuren dat het vrijwel onmogelijk wordt om deel te nemen aan de samenleving zonder dit apparaat.

Tot nu zijn de straten gelukkig nog voorzien van straatnaambordjes en staan er wegwijzers, zodat we de weg kunnen vinden. Geld halen of betalen kan met een bankpas. Identificatie bij digitale overheidsdiensten kan - ook via de webbrowser - nog met DigiD door middel van een gebruikersnaam met wachtwoord + een (eventueel gesproken) beveiligingscode. Voor een reis met het openbaar vervoer is er de OV-pas of een papieren biljet waarop een QR-code is afgedrukt.

In de nabije toekomst zal het gaan gebeuren (ook al wordt er nu nog gezegd dat er altijd alternatieven zullen blijven) dat de bovenstaande, als voorbeeld opgegeven zaken, alleen nog maar te gebruiken zijn middels een app op de smartphone.

Ook zal het gaan gebeuren dat steeds meer informatiebronnen en diensten, die nu nog via een website te gebruiken zijn, overgaan op een app voor de smartphone. In plaats van het intoetsen van een URL moet er dan een app geïnstalleerd worden.

Buiten dat deze bundeling van alles op één apparaat voor een grote kwetsbaarheid zorgt (bij een defect of verlies van de smartphone is men gelijk totaal onthand) is er nog een nadeel: Die apps draaien dus op de besturingssystemen van Alphabet en Apple, technologiegrootmachten uit de Verenigde Staten. Vanuit de VS kan er daardoor wellicht zomaar besloten worden dat bepaalde apps uitgeschakeld worden. Ook kan er wel eens de verplichting komen voor gebruikers om met geverifieerde persoonlijke gegevens te moeten registreren om Android of iOS te kunnen gebruiken.

Daarom zou het goed zijn om (het liefst in EU-verband) vanuit de overheid de ontwikkeling van een open source-besturingssysteem voor smartphones in gang te zetten. Apps die nodig zijn voor essentiële diensten zouden dan verplicht voor dat besturingssysteem beschikbaar moeten zijn.

Zo'n Europees open source-besturingssysteem zou ook makkelijke te installeren moeten zijn op verouderde smartphones. Daardoor kunnen apparaten langer mee gaan. Dat is goed voor het milieu, het grondstoffengebruik en zorgt ervoor dat mensen met lage inkomens een kostenpost minder hebben.

Helemaal goed zou het zijn als dat besturingssysteem er dan ook voor installatie op de PC zou zijn, of als emulator onder de diverse besturingssystemen waar PC's op draaien. Sommige toepassingen zijn voor sommige mensen beter te gebruiken op een groter scherm en het geeft sowieso meer vrije keuze in de apparaten om de apps op te kunnen gebruiken.

Momenteel zijn er wel alternatieven, maar dit is voor de gemiddelde smartphonegebruiker toch wel gecompliceerd. Dan is het ook nog maar de vraag hoe het dan zit met goed functionerende apps.

Tot slot nog even aanvullend hierop:

Omdat het eigenlijk een soort verplichting zal worden om een smartphone en een mobiel nummer (nodig om beveiligingscodes te ontvangen voor tweestapsverificatie) te hebben, moet er voor de burgers een gratis basissimkaart komen; een simkaart waarmee een internetverbinding mogelijk is die net snel genoeg is voor het gebruik van essentiële diensten en een mobiel nummer waarmee SMS ontvangen kan worden. Deze basissimkaart zou gefinancierd kunnen worden door bedrijven en instellingen die hun klanten verplichten om voor essentiële diensten de smartphone te gebruiken. Voor die bedrijven en instellingen is dat immers een kostenbesparing, omdat de klant nu dingen zelf doet waar in het verleden medewerkers voor nodig waren.

Jeste Steur, Amsterdam, 2026